سرریز و دریچه از پرکاربردترین سازه های اندازه گیری جریان و واپایش سطح آب در شبکه های انتقال آب به شمار می روند، که با ترکیب آنها به عنوان یک سازه، با توجه به عبور مواد شناور از روی سرریز و مواد قابل رسوب از زیر دریچه، مشکلات استفاده جداگانه هریک از سازه ها کاهش می یابد. در این تحقیق به بررسی آزمایشگاهی تغییرات ضریب بده سرریز-دریچه استوانه ای با فراسنجهای بی بعد H/D (نسبت عمق بالادست جریان به قطر سازه) و H/a (نسبت عمق بالادست جریان به بازشدگی دریچه ) درنهری با طول، عرض و ارتفاع به ترتیب 10، 0.6 و 0.7 متر پرداخته شده است. همچنین، روند تغییرات ضریب بده سرریز و دریچه با اندازه گیری نیمرخ سرعت در زیر و روی سازه استخراج، و با نتایج ضریب بده در شبیه ترکیبی سرریز-دریچه استوانه ای مقایسه شده است. نتایج حاصله نشان دادند که با افزایش فراسنجهای بی بعد H/a و H/D ضریب بده سرریز- دریچه ی ابتدا کاهش یافته و سپس افزایش می یابد. روند ضریب بده ی دریچه ی در شبیه ترکیبی، کاهشی و برای سرریز ابتدا افزایشی و سپس به سمت ثابت شدن میل می نماید. همچنین، قطر سازه و بازشدگی دریچه برای ضریب بده ی هر سه سازه سرریز، دریچه و سرریز- دریچه در شبیه ترکیبی موثر می باشند، و ضریب بده ی سرریز-دریچه استوانه ای در محدوده آزمایشها از 0.75- 1.05 متغیر است. در نهایت با تحلیل داده ها معادله ای جهت تخمین ضریب بده ی سرریز- دریچه ارائه گردید که دارای همبستگی بالایی می باشد.

یکی از سازه هایی که در نهرها می تواند جایگزین سرریز و دریچه شود، سازه ترکیبی سرریز - دریچه می باشد. سرریز - دریچه نیم استوانه ای، به دلیل انحنای سطح سرریز، و در نتیجه آن چسبیدن تیغه جریان به بدنه سازه، دارای ضریب بده بیشتری نسبت به سرریز - دریچه لبه تیز است. در سازه سرریز - دریچه، نسبت بده عبوری از سرریز و دریچه بستگی به موقعیت سازه دارد. در این مطالعه، هیدرولیک جریان عبوری از نمونه فیزیکی سرریز - دریچه نیم استوانه ای، که پیرامون محوری خارج از مرکز نیم استوانه چرخیده، بطوری که ارتفاع بازشدگی دریچه ثابت باقی مانده، بررسی شده است. آزمایشها در نهری با مقطع مستطیلی و افقی به طول 5 متر، عرض 75 میلی متر در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری انجام گشته است. از لوله های PVC با پنج قطر 40، 50، 60، 70 و 85 میلی متر جهت ساختن نمونه های فیزیکی سازه ترکیبی سرریز - دریچه نیم استوانه ای بهره وری گردیده است. نتایج تحقیق حاضر حاکی از این می باشند که بیشترین و کمترین ضریب بده به ترتیب در زوایای 330 و 90 درجه، و بیشترین و کمترین میزان افت کارمایه به ترتیب در زوایای 90 و 180 درجه رخ می دهند. همچنین، نتایج نشان دادند که علاوه بر زاویه قرارگیری انحنای نیم استوانه نسبت به افق، قطر سازه نیز بر ضریب بده و میزان افت کارمایه عبوری از سازه ترکیبی نیم استوانه ای موثر می باشد، به علاوه، برازشی تجربی جهت برآورد بده عبوری ارائه شده است.

رود کر همه ساله حجم قابل توجهی از آب را به درون جلگه مرودشت و در نهایت دریاچه بختگان روانه می سازد. از دیرباز برنامه های وسیع بهره برداری از جریان های سطحی این رود با هدف های مشخص کشاورزی، ذخیره سازی آب، تامین آب مشروب و غیره تهیه و به مورد اجرا گذاشته شده اند. از آن جا که در مطالعات آبشناسی غالب حوضه ها با کمبود داده های ثبت شده رواناب مواجه هستیم، برای محاسبه بده سیلاب، ناچار به استفاده از روش های غیرمستقیم، از جمله روابط تجربی ارائه شده در دیگر کشورها هستیم. نظر به این که استفاده از روابط فوق در ایران بدون واسنجی با مقادیر مشاهداتی خطای زیادی را در تخمین بده بیشینه سیلاب ایجاد می کند، در تحقیق حاضر برخی شبیه های تجربی، نظیر هورتون و فولر واسنجی شده اند. به دلیل عدم همگنی شرایط آبشناسی زیرحوضه ها، قبل از تحلیل سیلاب، تفکیک زیرحوضه ها به مناطق همگن انجام گردید. استفاده از توزیع های آماری برای پیش بینی بده بیشینه سیلاب با دوره های بازگشت مختلف نیز در ایستگاه های آبسنجی موجود در منطقه صورت گرفت. تجزیه و تحلیل داده های سیلاب قبل و بعد از احداث سد درودزن، اثر احداث سد مزبور را بر تغییر رژیم (وضعیت) آماری جریان بررسی می کند.

در این تحقیق بده وبستان ریسک و بازده از طریق روش شناسی مطالعات پس رویدادی و با استفاده از مدل رگرسیون خطی و چارکی بررسی شد. با استفاده از داده های روزانه بازدهی شش شاخص بورس، رابطه خطی بین بازده مازاد و ریسک بررسی شد که شواهد نشان دهنده وجود رابطه مستقیم و معنادار بین ریسک و بازده است. در هر حال، نتایج مدل رگرسیون چارکی نشان می دهد بده وبستان بین ریسک و بازده در بین دامنه توزیع متفاوت و از رابطه معکوس در چارک های پایین تر تا رابطه مستقیم در چارک های بالاتر تغییر می کند. همچنین، مدل های خطی و مدل های چارکی نشان می دهد واریانس غیرمنتظره لااقل به میزان واریانس مورد انتظار، می تواند بازده مازاد را توضیح دهد. نتایج این تحقیق را می توان با بینش مالی کلاسیک و مالی رفتاری تفسیر کرد. در حوزه مالی کلاسیک، رابطه مستقیم بین ریسک و بازده در چارک های بالاتر سازگار با رشد بلندمدت اقتصاد است، علاوه بر این، رابطه معکوس در چارک های پایین تر، به معنای ایجاد عدم اطمینان بیشتر و در نتیجه کاهش بازدهی است. در حوزه مالی رفتاری، رفتار وابسته به الگوی ضرایب شیب با پیش بینی تئوری چشم انداز از رفتار سرمایه گذاران پیرامون نقطه مرجع (چارک میانه) سازگار است.

برآورد بیشترین بده لحظه ای سیل در حوزه های آبخیز بدون آمار یا با نواقص آماری بخصوص در حوزه های آبخیز کوچک، یکی از مسائل مهم در طرح های آبخیزداری و منابع آب است. در این تحقیق برای یافتن روشی قابل قبول به منظور برآورد بیشترین بده سیل در حوزه های آبخیز کوچک، دو روش، یکی مبتنی بر سطح حوزه و دیگری مبتنی بر خصوصیات گیتانگاری و بارش حوزه مورد بررسی قرار گرفت. برای تعیین تاثیر میزان بارش، حوزه های انتخابی در دو منطقه شمال البرز (مازندران، گرگان و گیلان) و آذربایجان (آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی) انتخاب شدند. با توجه به نتایج به دست آمده، از میان روش های مبتنی بر سطح حوزه، روش هورتون و از میان روش های مبتنی بر خصوصیات گیتانگاری و بارش حوزه، روش ترسیمی سازمان حفاظت خاک آمریکا ( SCS) دارای کمترین خطا بوده اند. روش اداره راه آمریکا (FHWA) دارای بیشترین خطا و عدم کارایی مناسب برای برآورد دبی اوج در این مناطق بوده است. در روش های مبتنی بر سطح حوزه تفاوت محسوسی بین دو منطقه از لحاظ میزان خطا مشاهده نمی شود، اما در دسته روش های دیگر، میزان خطا در منطقه شمال خیلی بیشتر از منطقه آذربایجان بوده است. با توجه به نتایج به نظر می رسد که میزان بارش عامل عمده ای در تفاوت ایجاد شده بین دو منطقه از لحاظ میزان خطاست. به طورکلی روش ترسیمی  SCSدارای کمترین خطا نسبت به روش های دیگر تعیین بیشترین بده سیل بوده است.

در مطالعات مهار کردن سیل و طراحی سازه های هیدرولیکی، تعیین بده سیل به ازای دوره های بازگشت مختلف در نقاط فاقد آمار از اهمیت ویژه ای برخوردار است. روش تحلیل منطقه ای یکی از مهمترین روشها جهت براورد این مقادیر می باشد. تحلیل منطقه ای سیل با استفاده از داده های بده ثبت شده در ایستگاههای آبسنجی منطقه و عوامل موثر بر آن انجام می گیرد. تعمیم شبیه منطقه ای به کلیه نقاط در امتداد شبکه رودهای حوضه های کرخه، کارون و دز به صورت پیوسته در محیط GIS، مساله اساسی این تحقیق می باشد. بدین منظور، ابتدا تحلیل فراوانی برای بیشترین بده های لحظه ای سالانه انجام گرفت. سپس تحلیل عاملی برای متغیرهای آبشناسی استنتاج شده، مناطق همگن به روش تحلیل خوشه ای شناسایی گردیدند. در نهایت، با استفاده از وایازی چندمتغیره بهترین شبیه برای هر منطقه همگن شناسایی شد و نقشه های بده سیل برای کل حوضه ها به ازاء دوره های بازگشت مختلف بر مبنای لایه تجمع جریان محاسبه گردیدند. در این تحقیق برنامه ای به زبان MATLAB برای محاسبه عملگرهای حسابی و آماری عوامل موثر بر بده سیل تدوین یافت، که با استفاده از آن می توان روابط تحلیل منطقه ای سیل را به شبکه رودها انتقال داد.

دریچه های کشویی جانبی به سبب هندسه ی ساده و قابلیت بهره برداری آسان، یکی از متداول ترین سازه ها ی کاربردی در شبکه های آبیاری برای انحراف آب از کانال اصلی و تنظیم میزان بده عبوری برای آبیاری زمین های کشاورزی هستند که به رغم اهمیت فراوان آنها در بهره برداری و مدیریت منابع آب در شبکه های آبیاری، کمتر بررسی شده اند. برای تعیین مشخصات جریان دریچه های جانبی، تحت شرایط رژیم جریان زیر بحرانی از 107 آزمایش تحقیق حاضر به همراه 529 آزمایش سایر محققان استفاده شد. با حل رابطه دینامیکی حاکم بر دریچه های جانبی با استفاده از روش عددی رانگ کوتای مرتبه ی چهارم، نیمرخ سطح آب در طول دریچه ی جانبی محاسبه شد. با مقایسه ی ضریب بده در دو رویکرد حل رابطه جریان متغیر مکانی و روش مستقیم حل رابطة بده، مشخص شد مقادیر ضریب بده در هر دو رویکرد، تطابق قابل قبولی با هم دارند. با استفاده از تحلیل ابعادی و آماری، به منظور تخمین ضریب بده رابطه هایی پیشنهاد شدند و رویکردی برای تشخیص شرایط جریان آزاد یا مستغرق ارائه شد. نتایج بررسی ها نشان داد که ضریب بده دریچه ی جانبی در شرایط جریان آزاد به نسبت عمق جریان به بازشدگی دریچه و عدد فرود جریان بالا دست بستگی دارد و در شرایط مستغرق به نسبت عمق جریان به عمق پایاب کانال آبگیر و نسبت عمق جریان به بازشدگی دریچه بستگی دارد. رابطه ی پیشنهادی تخمین ضریب بده در شرایط جریان آزاد و مستغرق به ترتیب دارای متوسط خطای نسبی 96/2 و 33/5 درصد است و دقت قابل قبول رابطه ی پیشنهادی را نشان می-دهد.

سرریز اوجی با مقطع افقی قوسی نسبت به سرریز با تاج خطی، دارای طول تاج بیشتری است، از این رو، در یک رقوم معین دریاچه، قادر به تخلیه ی بده ی بالاتری نسبت به سرریز مستقیم است، به این دلیل، در طرحهایی که استفاده از آنها میسر است، ارجحیت دارد. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر انحنای تاج سرریز بر پدیده حفره سازی و خصوصیات آبی جریان در سرریز سد گرمی چای می باشد. بنابراین، این بررسی در مورد نمونه ی فیزیکی سرریز سد گرمی چای و ضمایم آن، که در پژوهشکده ی حفاظت خاک و آبخیزداری، وزارت جهاد کشاورزی ساخته شده بود، صورت گرفت. نتایج آزمایشگاهی نشان دادند که به دلیل بالا بودن بارآبی فشار روی بدنه سرریز، عدد حفره سازی سرریز در بده های مختلف بالاتر از مقدار بحرانی است. همچنین، داده ها نشان دادند که در طول تاج یکسان، ضریب بده این سرریز در حالت آزاد کمتر از ضریب بده در سرریزهای منحنی پیوند با محور مستقیم است.

مقدمه و هدف: اکسیژن-آبیاری روشی است که در آن با استفاده از ونتوری، هوا به سامانه آبیاری قطره ای زیرسطحی تزریق می شود تا ریشه گیاه آب وهوا را به طور هم زمان دریافت کند. هدف از تحقیق حاضر بررسی تاثیر نسبت های مختلف اختلاط دو نوع سرفکتنت بر بهبود یکنواختی توزیع بده هوا در سامانه های آبیاری قطره ای زیرسطحی بود. مواد و روشها: توزیع بده هوای خروجی از یک سامانه اکسیژن-آبیاری در شرایط حضور دو سرفکتنت غیر یونی ترایتون ایکس-100 و توئین 80 و سه نسبت اختلاط این دو با یکدیگر شامل 2: 1، 1: 1، و 1: 2 در آب آبیاری، مطالعه و نتایج باحالتی که جریان آب و هوا فاقد سرفکتنت بود، مقایسه شدند. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از ضریب یکنواختی کریستیانسن، و آزمون های کولموگوروف-اسمیرنوف و فریدمن استفاده شد (05/0 ≥, P). یافتهها: در غیاب سرفکتنت ها، ضریب یکنواختی توزیع کریستیانسن (CUC) برای بده هوای قطره چکان ها 67-درصد بود. میزان افزایش نسبی CUC در حالتی که از ترایتون ایکس-100، توئین 80، نسبت اختلاط 1: 2، 1: 1، و 2: 1 این سرفکتنت ها استفاده شده بود، به ترتیب 211، 162، 210، 213 و 206 درصد به دست آمد. بحث و نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که به دلیل وجود خاصیت برهم افزایی بین این دو نوع سرفکتنت، استفاده از مخلوط آن ها می تواند به نحو مؤثرتری باعث بهبود یکنواختی توزیع هوای قطره چکان ها بشود.

یکی از زمینه­ های تأثیرگذاری و تأثیرپذیری میان زبان و فرهنگ فارسی و عربی، پدیدة قرض­ گیری و بده بستان واژه است که به منظور بیان معانی و مفاهیم جدید، در دوره­ های مختلف تاریخ دو زبان انجام گرفته است. ازآنجاکه ساخت آوایی، تعداد حروف الفبا و مبانی دو زبان مورد نظر، متفاوت است، بسیاری از واژه­ های فارسی که به زبان عربی وارد شده، ساختِ آوایی متناسب با زبان عربی یافته است. از سوی دیگر، زبان فارسی در طی دوره­ های گذار از پارسی باستان به پهلویی و از پهلوی به دری دستخوش دگرگونی­ های بسیار – به ویژه در حوزه واژگانی-شده است. امروزه یافتن اصل فارسی بسیاری از واژه­ های عربی شده، کاری بسیار دشوار است و درعین حال از زمینه ­ های پژوهشی است که پرداختن به آن ضروری می­ نماید. نگارندگان این مقاله برآنند تا با بررسی و تحلیل نمونه­ هایی از این "معربات" که از فارسی به عربی وارد شده و تغییراتی یافته و سپس در دوره ­ های بعد به همان شکل تغییر یافته ی زبان عربی، دوباره در زبان فارسی رواج یافته است، بپردازند. بیشتر به بررسی نمونه­ هایی پرداخته­ شد که شواهدی از آیات قرآن کریم و شعر عربی قدیم برای کاربرد آن وجود دارد و شکل عربی ­ شده آن در متون فارسی به کار رفته است.